Banknoty Rzeczypospolitej Polskiej 1919 - 1939


Opis
Odzyskanie niepodległości przez państwo polskie po 123 latach zaborów było procesem rozłożonym w czasie. Oficjalnie za dzień odzyskania niepodległości uznaje się 11 listopada 1918 roku. Tego dnia nastąpiło przejęcie Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej (PKKP) przez władze polskie. Dnia 28 lutego 1919 r. sejm uchwalił ustawę o zastąpieniu aktualnej waluty "marki polskiej" nową walutą "złotym". W 1919 r. wydrukowano banknoty o nominałach 1, 2, 5, 100 i 500 zł. Seria polskich banknotów zawierała właśnie tą datę, a jako emitenta podano Bank Polski którego w tym roku jeszcze nie było. Przeszkodą uniemożliwiającą wprowadzenie nowo wydrukowanych banknotów był olbrzymi deficyt budżetowy oraz narastająca inflacja. Reformę walutową przeprowadzono dopiero 28 kwietnia 1924 r.

Po odzyskaniu niepodległości datowanego na dzień 11 listopada 1918 r. zachowano banknoty Generalnego Gubernatorstwa Warszawskiego jako prawny środek płatniczy, aż do dnia 30 listopada 1923 r. Polska Krajowa Kasa Pożyczkowa (PKKP) wydała dalsze banknoty w walucie markowej. Datowane na luty 1919: 1, 5, 100, 1'000. Datowane na sierpień 1919: 1, 5, 10, 20, 100, 500, 1'000. Datowane na luty 1920: 1/2, 5'000 marek polskich. Ostatnie emisje marek polskich przypadły na lata 1922 - 1923. Były to emisje inflacyjne. Wydrukowano wtedy banknoty o nominałach: 10'000, 50'000, 100'000, 250'000, 500'000, 1'000'000, 5'000'000, 10'000'000 marek polskich (mkp). Walutę markową można było wymieniać do 31 maja 1925 r. PKKP emitowała je z własną klauzulą prawną dotyczącą podjęcia się obowiązku wymiany przez państwo polskie.

W 1924 roku reforma walutowa była nieunikniona z powodu niezmiernie niskiej wartości marki polskiej. Dnia 28 kwietnia 1924 roku zlikwidowano Polską Krajową Kasę Pożyczkową (PKKP), której funkcje przejął nowo otwarty Bank Polski. Tego samego dnia rozpoczęto wymianę marki polskiej na walutę złotową. Za 1'800'000 marek polskich płacono 1 złoty. Funkcje bilonu pełniły wydrukowane bilety zdawkowe o wartości 10, 20 i 50 groszy, oraz 1 i 5 groszy które były tworzone odpowiednio z banknotów 500'000 i 10'000'000 mkp. Bilety zdawkowe utrzymywane były aż do nasycenia rynku monetami. Możliwość wymiany biletów zdawkowych trwała do 30 czerwca 1932 roku.

W latach 1925 - 1929 emitowane były tzw. bilety zdawkowe (2 i 5 zł) i państwowe (5 zł) oraz banknoty o nominałach 10, 20 i 50 zł również tytułowane jako "BILETY BANKU POLSKIEGO". Banknoty z tego okresu były prawnym środkiem płatniczym jedynie przez kilka lat. Odmienne daty ich emisji znalazły również odzwierciedlenie w wycofywaniu ich z obiegu. Najdłużej bo aż do 7 maja 1940 r. w obiegu znajdowały się bilety o nominałach 10 i 50 zł.

W latach 1930 - 1938 wyemitowany został banknot o nominale 1 zł oznaczony jako bilet państwowy, oraz banknoty o nominałach 2, 5, 20 i 100 zł. Banknot 20 zł występował w dwóch odmiennych wersjach. Podobnie jak w przypadku banknotów emitowanych w latach 1925 - 1929 również i tutaj mamy do czynienia z różnorodnością dat wprowadzania do obiegu, jak również wydalania z niego. Z wyemitowanych w tych czasach papierowych środków płatniczych najdłużej w obiegu pozostał bilet skarbowy, którego ważność zakończyła się 20 maja 1940 roku.
Cennik

1919 - 1923


1/2 mkp

1/2 mkp ( 1919 - 1939)
banknot pol marki polskiej 1920 - 1/2 mkp
Data: 7 lutego 1920
Nr ?: 30 / 58 / 001

1 mkp

1 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 1mkp 1919 - 1 mkp
Data: 17 maja 1919
Nr ?: 19 / 59 / 002

1 mkp

1 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 1mkp 1919 v2 - 1 mkp
Data: 23 sierpnia 1919
Nr ?: 23 / 60 / 003

5 mkp

5 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 5mkp 1919 - 5 mkp
Data: 17 maja 1919
Nr ?: 20 / 61 / 004

5 mkp

5 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 5mkp 1919 v2 - 5 mkp
Data: 23 sierpnia 1919
Nr ?: 24 / 62 / 005

10 mkp

10 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 10mkp 1919 v2 - 10 mkp
Data: 23 sierpnia 1919
Nr ?: 25 / 63 / 006

20 mkp

20 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 20mkp 1919 - 20 mkp
Data: 17 maja 1919
Nr ?: 21 / 64 / 007

20 mkp

20 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 20 marek polskich 1919 v2 - 20 mkp
Data: 23 sierpnia 1919
Nr ?: 26 / 65 / 008

100 mkp

100 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 100mkp 1919 - 100 mkp
Data: 15 lutego 1919
Nr ?: 18 / 66 / 009

100 mkp

100 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 100mkp 1919 v2 - 100 mkp
Data: 23 sierpnia 1919
Nr ?: 27 / 67 / 010

500 mkp

500 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 500mkp 1919 - 500 mkp
Data: 15 stycznia 1919
Nr ?: 17 / 68 / 011

500 mkp

500 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 500 marek polskich 1919 v2 - 500 mkp
Data: 23 sierpnia 1919
Nr ?: 28 / 69 / 012

1 000 mkp

1 000 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 1000 marek polskich 1919 - 1 000 mkp
Data: 17 maja 1919
Nr ?: 22 / 70 / 013

1 000 mkp

1 000 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 1000mkp 1919 v2 - 1 000 mkp
Data: 23 sierpnia 1919
Nr ?: 29 / 71 / 014

5 000 mkp

5 000 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 5000 marek polskich 1920 - 5 000 mkp
Data: 7 lutego 1920
Nr ?: 31 / 72 / 015

10 000 mkp

10 000 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 10000 marek polskich 1922 - 10 000 mkp
Data: 11 marca 1922
Nr ?: 32 / 73 / 016

50 000 mkp

50 000 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 50000 marek polskich 1922 - 50 000 mkp
Data: 10 października 1922
Nr ?: 33 / 74 / 017

100 000 mkp

100 000 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 100000mkp 1923 - 100 000 mkp
Data: 30 sierpnia 1923
Nr ?: 35 / 75 / 018

250 000 mkp

250 000 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 250000mkp 1923 - 250 000 mkp
Data: 25 kwietnia 1923
Nr ?: 34 / 76 / 019

500 000 mkp

500 000 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 500000mkp 1923 - 500 000 mkp
Data: 30 sierpnia 1923
Nr ?: 36 / 77 / 020

1 000 000 mkp

1 000 000 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 1000000mkp 1923 - 1 000 000 mkp
Data: 30 sierpnia 1923
Nr ?: 37 / 78 / 021

5 000 000 mkp

5 000 000 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 5000000 marek polskich 1923 - 5 000 000 mkp
Data: 20 listopada 1923
Nr ?: 38 / 79 / 022

10 000 000 mkp

10 000 000 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 10000000mkp 1923 - 10 000 000 mkp
Data: 20 listopada 1923
Nr ?: 39 / 80 / 023

50 000 000 mkp

50 000 000 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 50000000mkp 1923 - 50 000 000 mkp
Data: 20 listopada 1923
Nr ?: 40 / - / -

100 000 000 mkp

100 000 000 mkp ( 1919 - 1939)
banknot 100000000mkp 1923 - 100 000 000 mkp
Data: 20 listopada 1923
Nr ?: 41 / - / -

1919 - 1924


1 gr

1 gr ( 1919 - 1939)
banknot 1gr 1924 - 1 gr
Data: 28 kwietnia 1924
Nr ?: 42 / 100 / 040

5 gr

5 gr ( 1919 - 1939)
banknot 5gr 1924 - 5 gr
Data: 28 kwietnia 1924
Nr ?: 43 / 101 / 041

10 gr

10 gr ( 1919 - 1939)
banknot 10gr 1924 - 10 gr
Data: 28 kwietnia 1924
Nr ?: 44 / 102 / 042

20 gr

20 gr ( 1919 - 1939)
banknot 20gr 1924 - 20 gr
Data: 28 kwietnia 1924
Nr ?: 45 / 103 / 043

50 gr

50 gr ( 1919 - 1939)
banknot 50gr 1924 - 50 gr
Data: 28 kwietnia 1924
Nr ?: 46 / 104 / 044

1 zł

1 zł ( 1919 - 1939)
banknot 1zl 1919 - 1 zł
Data: 28 lutego 1919
Nr ?: 47 / 81 / 024

2 zł

2 zł ( 1919 - 1939)
banknot 2zl 1919 - 2 zł
Data: 28 lutego 1919
Nr ?: 48 / 82 / 025

5 zł

5 zł ( 1919 - 1939)
banknot 5zl 1919 - 5 zł
Data: 28 lutego 1919
Nr ?: 49 / 84 / 027

10 zł

10 zł ( 1919 - 1939)
banknot 10zl 1919 - 10 zł
Data: 28 lutego 1919
Nr ?: 50 / 87A / 029

20 zł

20 zł ( 1919 - 1939)
banknot 20zl 1919 - 20 zł
Data: 28 lutego 1919
Nr ?: 51 / 90 / 031

50 zł

50 zł ( 1919 - 1939)
banknot 50zl 1919 - 50 zł
Data: 28 lutego 1919
Nr ?: 52 / 95 / 035

100 zł

100 zł ( 1919 - 1939)
banknot 100zl 1919 - 100 zł
Data: 28 lutego 1919
Nr ?: 53 / 97 / 037

500 zł

500 zł ( 1919 - 1939)
banknot 500zl 1919 - 500 zł
Data: 28 lutego 1919
Nr ?: 54 / 99 / 039

1925 - 1929


2 zł

2 zł ( 1919 - 1939)
banknot 2zl 1925 - 2 zł
Data: 1 maja 1925
Nr ?: 60 / 106 / 046

5 zł

5 zł ( 1919 - 1939)
banknot 5zl 1925 - 5 zł
Data: 1 maja 1925
Nr ?: 61 / 107 / 047

5 zł

5 zł ( 1919 - 1939)
banknot 5zl 1926 - 5 zł
Data: 25 października 1926
Nr ?: 65 / 108 / 048

10 zł

10 zł ( 1919 - 1939)
banknot 10zl 1926 - 10 zł
Data: 20 lipca 1926
Nr ?: 64 / 89 (a/b/bb/c) / 030

20 zł

20 zł ( 1919 - 1939)
banknot 20zl 1926 - 20 zł
Data: 1 marca 1926
Nr ?: 63 / 92 (a/b/c) / 032

50 zł

50 zł ( 1919 - 1939)
banknot 50zl 1925 - 50 zł
Data: 28 sierpnia 1925
Nr ?: 62 / 96 (a/b) / 036

1930 - 1938


1 zł

1 zł ( 1919 - 1939)
banknot 1zl 1938 - 1 zł
Data: 1 października 1938
Nr ?: 78 / 105 / 045

2 zł

2 zł ( 1919 - 1939)
banknot 2zl 1936 - 2 zł
Data: 26 lutego 1936
Nr ?: 75 / 83 / 026

5 zł

5 zł ( 1919 - 1939)
banknot 5zl 1930 - 5 zł
Data: 2 stycznia 1930
Nr ?: 71 / 86 / 028

20 zł

20 zł ( 1919 - 1939)
banknot 20zl 1931 - 20 zł
Data: 20 czerwca 1931
Nr ?: 72 / 93 / 033

20 zł

20 zł ( 1919 - 1939)
banknot 20zl 1936 - 20 zł
Data: 11 listopada 1936
Nr ?: 76 / 94 / 034

100 zł

100 zł ( 1919 - 1939)
banknot 100zl 1932 - 100 zł
Data: 2 czerwca 1932
Nr ?: 73 / 98 (a/b) / 038